Miasta Polskie w tysi鉍leciu

 

G這wno

Pisane przekazy r鏚這we wspominaj o G這wnie dopiero w XV w., natomiast o dawniejszych jego dziejach wiadczy owalne grodzisko, usytuowane wr鏚 章k nad Mrog. Miasto powsta這 w pierwszej po這wie XV w. w zwi頊ku z 篡wym nurtem urbanizacyjnym na pograniczu 喚czycko-rawskim. Prawo miejskie che軛i雟kie uzyska這 G這wno na wz鏎 Rawy Mazowieckiej w 1427 r. w wyniku stara w豉ciciela d鏏r, Jakuba z G這wna, podczaszego sochaczewskiego. Na kilka miesi璚y przed tym powsta w G這wnie koci馧 filialny starej parafii w Domaniewicach. Wyodr瑿nienie parafii g這wie雟kiej nast雷i這 z pocz靖kiem XVII wieku. 

Rozw鎩 miasta hamowa造 po瘸ry w latach 1504 i 1522. Udzielenie mieszczanom wolnizny  dwukrotnie po dziesi耩 lat mia這 u豉twi ponowne zagospodarowanie miasta. Powa積e straty ponios這 G這wno w czasie najazdu szwedzkiego w po這wie XVII w. Miasto wyludni這 si i w 1676 r. liczy這 zaledwie 64 mieszczan. Kl瘰ki 篡wio這we na pocz靖ku XVIII wieku dope軟i造 miary zniszcze G這wna. Pewne objawy poprawy da造 si zauwa篡 dopiero w drugiej po這wie XVIII w. W 1777 roku G這wno by這 zabudowane 60 domami mieszkalnymi, mia這 360 mieszka鎍闚. 

G堯wnym zatrudnieniem mieszczan przed II rozbiorem Polski by這 rolnictwo, uzupe軟iane prac w nielicznych warsztatach rzemielniczych, g堯wnie szewskich, oraz handlem. W XVII-XVIII w. przy kociele w. Jakuba istnia豉 szko豉 parafialna, w miecie by豉 te 豉nia. Wiek XIX by pomylniejszym okresem w historii G這wna. Wprawdzie nie przyni鏀 radykalnych zmian na lepsze, jednak瞠 zatrzymany zosta wtedy regres ekonomiczny. W 1820 r. w 74 domach, wy章cznie drewnianych, mieszka這 931 os鏏. Mieszczanie trudnili si rzemios貫m i handlem. Miasto o篡wia這 si na odbywaj鉍ych si co tydzie targach oraz na 8 jarmarkach w ci鉚u roku. G堯wnym przedmiotem handlu by這 zbo瞠, konie i byd這. W pniejszych latach powsta豉 nowa szko豉, poczta i ratusz na rodku rynku. 

W 1870 r. G這wno utraci這 prawa miejskie, co nie wstrzyma這 jego dalszego rozwoju. W 1881 r. by這 ju 131 dom闚, zamieszka造ch przez 2 000 mieszka鎍闚. Na pocz靖ku XX wieku G這wno mia這 162 domy i liczy這 3 164 mieszka鎍闚. Do rozwoju G這wna przyczyni豉 si m.in. komunikacja kolejowa (od 1903 r.) na linii Warszawa - 鏚 Kaliska. Odt鉅 G這wno ma charakter miejscowoci wypoczynkowej, g堯wnie dla mieszka鎍闚 przemys這wej υdzi.

I wojna wiatowa wyrz鉅zi豉 G這wnu ogromne szkody niszcz鉍 25% zabudowy. W 1925 r. G這wnu przywr鏂ono prawa miejskie. Istnia造 tu wtedy: fabryka narz璠zi rolniczych, odlewnia oraz 2 m造ny. Niezbyt o篡wiony handel odbywa si g堯wnie w czasie 12 jarmark闚. W roku 1921 G這wno liczy這 2 422 mieszka鎍闚. W 1934 r. powierzchnia miasta zosta豉 powi瘯szona przez w章czenie niekt鏎ych teren闚 podmiejskich. W 1939 roku liczba ludnoci wzros豉 do 9 100. W okresie hitlerowskiej okupacji G這wno znalaz這 si na terenach Generalnej Guberni. Zaludnienie miasta wzros這 w tym czasie na skutek osiedlenia si na jego terenie licznych wysiedle鎍闚 z obszar闚 nadwarcia雟kich a tak瞠 z υdzi. G這wno i okolica by造 terenem o篡wionej akcji bojowej przeciwko okupantowi, prowadzonej przez oddzia造 GL, a nast瘼nie AL.

G這wno ma 9 zak豉d闚 przemys這wych oraz 55 rzemielniczych. W roju 1950 miasto liczy這 8 275, a w roku 1961 -11 830 mieszka鎍闚, z czego 650 os鏏 utrzymywa這 si z rolnictwa. W pozbawionym dot鉅 jeszcze urz鉅ze komunalnych G這wnie s jednak podstawowe plac闚ki socjalne, szpital oraz 3 szko造 podstawowe, 2 szko造 zawodowe i liceum og鏊nokszta販鉍e. G這wno zajmuje 18,88 km2 powierzchni.

 

 

 

Dmosin

Dmosin - dawniej miasto, obecnie wie w powiecie brzezi雟kim, siedziba GRN, le篡 14 km na p馧noc od miasta powiatowego nad rzek Mrog

Dmosin le瘸 na skraju Mazowsza, w pobli簑 granic 璚zyckiego, w woj. rawskim. Najdawniejsza wzmianka historyczna o Dmosinie pochodzi z 1334 r. i dotyczy drogi publicznej z Dmosina do Je穎wa, siedziby prepozytury benedykty雟kiej. Dmosin, stanowi鉍y w這 rycersk, otrzyma prawo miejskie che軛i雟kie w 1430 r. od ksi嘀靖 mazowieckich na prob w豉cicieli, braci Ders豉wa i Dadboga Kopaczy. Jednoczenie Dmosin uzyska przywilej na cotygodniowy targ i jeden jarmark w roku. Za wstawiennictwem Miko豉ja Dmosi雟kiego z 1539 r. przywilej lokacyjny i inne wolnoci zosta造 potwierdzone aktem kr鏊ewskim. W tym瞠 roku mieszczanie uzyskali dodatkowo prawie pe軟 wolnizn na lat 8, by mo瞠 na skutek zniszczenia miasta przez po瘸r. Dmosin, le蕨c w bliskim s零iedztwie innych miast, nie mia dogodnych warunk闚 rozwojowych i utraci w drugiej po這wie XVI w. charakter miejski. W rejestrach poborowych z 1579 r. wymieniony jest ju jako wie. W roku 1960 Dmosin liczy 378 mieszka鎍闚.

 

Bratoszewice

Bratoszewice - dawniej miasto, obecnie wie w powiecie brzezi雟kim, siedziba GRN, le蕨 17 km na p馧noc od miasta powiatowego, przy linii kolejowej 鏚-υwicz.

Pierwsza informacja o Bratoszewicach pochodzi z 1418 r. Dokument lokacyjny miasta jest nie znany. Z roku 1458 pochodzi wzmianka o istnieniu miasta. Rozwojowi Bratoszewic nie sprzyja這 ich po這瞠nie w bliskim s零iedztwie kilku innych miast (Stryk闚, G這wno, Dmosin). W po這wie XVI w. mieszka這 w Bratoszewicach kilku rzemielnik闚. Po瘸r ok. 1576 r., a pniej wojska szwedzkie w po這wie XVII w. zniszczy造 Bratoszewice doszczetnie. W 1789 r. Bratoszewice liczy造 33 domy i 208 mieszka鎍闚.

Do dzi zachowa造 si niekt鏎e elementy dawnego miejskiego uk豉du przestrzennego. wiadectwem dawnej przesz這ci jest r闚nie murowany koci馧 parafialny w. Augustyna, o pi瘯nej pnogotyckiej architekturze, wzniesiony na prze這mie XV i XVI w., pniej kilkakrotnie przebudowywany. W roku 1960 Bratoszewice liczy造 714 mieszka鎍闚.

 

Miasta polskie w Tysi鉍leciu. Tom II. Zak豉d Narodowy imienia Ossoli雟kich. Wydawnictwo. 1967