Henryk Rynkowski

DZIEJE G這wna

Od Autora. Dzieje Przedhistoryczne

Za這瞠nie miasta i jego rozw鎩 (I)

Za這瞠nie miasta i jego rozw鎩 (II)

Upadek miasta (I)

Upadek miasta (II)

Okres pierwszej wojny wiatowej w G這wnie

Rozw鎩 szkolnictwa w G這wnie podczas I wojny wiatowej

Koniec wojny w G這wnie (Rok 1918)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (I)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (II)

Owiata w G這wnie w latach 1918-1939

Opieka lekarska okresu mi璠zywojennego

G這wno w czasie II wojny wiatowej

Koniec wojny w G這wnie (Rok 1945)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (I)

Dwudziestoletni okres mi璠zy wojnami wiatowymi dla G這wna przyni鏀 niespotykany rozrost. Z miasta dwu i p馧 tysi鉍znego w ci鉚u 20 lat G這wno sta這 si miastem przesz這 dziesi璚iotysi璚znym.

Pierwsze lata po odzyskaniu niepodleg這ci Polski by造 dla G這wna, jak zreszt i dla innych miast, bardzo trudne. Ludno zubo瘸豉 w ci鉚u czterech lat ci鉚造ch grabie篡. Brak maszyn, narz璠zi i surowc闚 dla przemys逝 i rzemios豉. W豉dze miejskie otrzyma造 w spucinie tak zwan aprowizacj miast. Gdy okupant zabiera rolnikowi produkcj bez skrupu堯w, p豉c鉍 wed逝g w豉snego upodobania, to polski zarz鉅 miejski musia stara si legalnie, aby piekarniom dostarczy m隕 na wypiek chleba.

Sporo czasu up造n窸o zanim zorganizowa si wolny handel zbo瞠m i m隕, zanim konkurencja wolnego handlu ustabilizowa豉 ceny.

Do 1920 r. w豉dze miejskie pozosta造 takie jak za okupacji. Obowi頊ki burmistrza pe軟i w dalszym ci鉚u Wincenty Piaskowski, maj鉍 do pomocy 豉wnik闚: J霩efa Sujk i Jana Skrobisza. G堯wny problem w pocz靖kach 闚czesnej gospodarki miejskiej, to aprowizacja i rozpatrywanie poda obywateli o zwolnienie od op豉t podatkowych. Z czasem piekarze sami zacz瘭i zaopatrywa si w m隕, i troska o 篡wno spad豉 z g這wy administracji.

Miasto korzysta這 z czciowego owietlenia elektrycznego na zasadzie umowy z dzier瘸wc m造na wodnego w G這wnie i m造na motorowego na Swobodzie. By這 to zaopatrzenie marne, a 瞠lazna instalacja z czas闚 okupacji powodowa豉 du瞠 starty energii, tak, 瞠 owietlenie by這 w豉ciwie symboliczne.

Opr鏂z tradycyjnych jarmark闚 handel podtrzymywa造 tygodniowe targi, a latem z przyp造wem letnik闚 ustali造 si targi dwa razy w tygodniu.

Wyzwolenie z zaboru rosyjskiego sprawi這, 瞠 przesta這 obowi頊ywa carskie odebranie miastu praw miejskich. W dniu 6 maja 1920 r. odebrano z Bratoszewic akta miejskie. Okaza這 si, 瞠 cz akt spali豉 si dawniej.

W roku 1920 rozpisano w G這wnie pierwsze wybory do Rady Miejskiej. Do tego czasu ludno 篡dowska nie bra豉 udzia逝 w rz鉅ach miastem, teraz zarz鉅zone wybory wprowadzi造 element 篡dowski do Rady Miejskiej. Rada sk豉da豉 si z 12 os鏏. Zarz鉅 miastem stanowi: burmistrz, zast瘼ca i dw鏂h 豉wnik闚 - wybierani przez Rad.

Poniewa 砰dzi stanowili wi瘯szo wr鏚 mieszka鎍闚 G這wna, wi璚 do rady wesz這 7 砰d闚 i 5 Polak闚. Pierwszym burmistrzem z wyboru zosta W豉dys豉w St瘼niewski. Na zast瘼c burmistrza i jednego z 豉wnik闚 wybrano 砰d闚.

W pierwszych latach po wojnie Polska przechodzi豉 siln inflacj. Pocz靖kowo marka polska spada豉 powoli, ale w kr鏒kim czasie pieni鉅z zacz像 traci warto tak szybko, 瞠 to zupe軟ie zdezorganizowa這 篡cie gospodarcze, a handel sta si czym koszmarnym. I tak w marcu 1924 r. op豉ta miejska za wprowadzenie na targowisko furmanki wynosi豉 200 000 marek. Op豉ta jednorazowa od straganu jarmarcznego 250 000 do 500 000 marek. Pieni鉅ze papierowe nosi這 si w walizce, bo w portfelu nie mieci造 si. W warunkach takiej inflacji ani handel, ani rzemios這 nie mog造 si rozwija. Mimo to, pewne fakty ju zwiastowa造 korzystniejsz zmian. W tym czasie fabryk walcowni miedzi Hut J霩ef闚 z r隕 Prywesa i Brabandera wykupi豉 S-ka Norblin Bracia Buch i T. Werner. Sprowadzono nowe maszyny, wybudowano piece do przetopu miedzi i mosi鉅zu. Przyjmowano do pracy robotnik闚. Na Swobodzie firma Epsztajn uruchomi豉 odlewni 瞠liwa i produkcj narz璠zi rolniczych. Przy m造nie W. St瘼niewskiego wybudowano fabryczk maszyn m造雟kich. Naprzeciwko m造na wodnego Stara Pi豉 w豉ciciel Bratoszewic, Rzewuski wybudowa krochmalni. W ka盥ym z tych zak豉d闚 przyjmowano robotnik闚.

W 1925 r. rz鉅 przeprowadzi reform finansow, waluta ustabilizowa豉 si. Wprowadzona zamiast marki z這t闚ka utrzyma豉 warto do ko鎍a dwudziestolecia. Na gospodark miejsk dodatnio wp造n窸o zastosowanie pe軟ego samorz鉅u i uregulowanie finans闚 miejskich.

W 1925 r. w豉ciciel Zabrzeni Michalski postanowi sprzeda lasek i 章k nad rzek Mro篡c, zwane Cichorajk. By豉 to pi瘯nie po這穎na miejscowo, odbywa造 si w tym lasku zabawy. Na zebraniu Rady Miejskiej 10 lipca 1925 r. burmistrz W豉dys豉w St瘼niewski zg這si wniosek, 瞠by miasto zakupi這 teren Cichorajki w granicach od rzeki Mro篡cy do ul. Swoboda i od M造na Starej Pi造 do ul. Pi靖kowskiej. Teren Cichorajki mia by przeznaczony na park miejski. Okazja by豉 pon皻na gdy Michalski ju by chory i sprzeda豚y tanio. Wnioskowi przeciwstawili si radni 篡dowscy. Wobec wi瘯szoci ich w radzie wniosek upad. Od tego czasu do ko鎍a kadencji rady miejskiej stale powstawa造 spory mi璠zy radnymi Polakami i 砰dami. Przyzna nale篡, 瞠 do pierwszej rady w wyborach dosta si element wrogo nastawiony do ludnoci polskiej. W 1926 r. przeprowadzono drugie wybory do samorz鉅u miejskiego. Zwyci瘰two w wyborach odnios這 inne ugrupowanie 篡dowskie, nastawione na wi璚ej przyjazne wsp馧篡cie. Mimo, 瞠 stosunek ilociowy radnych polskich i 篡dowskich nie uleg zmianie, to jednak 砰dzi nie prowadzili ju szowinistycznej polityki. Zmieni si te Zarz鉅 miejski, burmistrzem wybrano by貫go kierownika szko造, Henryka Rynkowskiego.

Na podstawie fragment闚 drukowanych w latach 1994-2002 w miesi璚zniku Echo G這wna