Henryk Rynkowski

DZIEJE G這wna

Od Autora. Dzieje Przedhistoryczne

Za這瞠nie miasta i jego rozw鎩 (I)

Za這瞠nie miasta i jego rozw鎩 (II)

Upadek miasta (I)

Upadek miasta (II)

Okres pierwszej wojny wiatowej w G這wnie

Rozw鎩 szkolnictwa w G這wnie podczas I wojny wiatowej

Koniec wojny w G這wnie (Rok 1918)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (I)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (II)

Owiata w G這wnie w latach 1918-1939

Opieka lekarska okresu mi璠zywojennego

G這wno w czasie II wojny wiatowej

Koniec wojny w G這wnie (Rok 1945)

Owiata w G這wnie w latach 1918 - 1939

Po pierwszej wojnie wiatowej szkolnictwo zacz窸o 篡wio這wo nadrabia zahamowanie, powsta貫 przez d逝goletni niewol i stosowan rusyfikacj.

7 lutego 1919 r. ukaza si dekret o powszechnym obowi頊ku szkolnym. Trudnoci krajowe, szczeg鏊nie w by造m zaborze rosyjskim by造 wielkie: a wi璚 brak nauczycieli, brak lokali szkolnych i biedny, dopiero organizuj鉍y si skarb pa雟twa nie posiada zupe軟ie fundusz闚. Jak wielkie by這 zrozumienie potrzeby owiaty u kierownictwa nawy pa雟twowej, skoro w niespe軟a 3 miesi鉍e po odzyskaniu niepodleg這ci ju wydano dekret o obowi頊ku szkolnym.

Szko豉 g這wie雟ka z jednoklasowej przekszta販a si w siedmioklasow z oddzia豉mi r闚noleg造mi. Zarz鉅 Miejski wynajmowa izby na klasy w prywatnych domach w r騜nych punktach miasta. By造 to lokale ciasne. Nadzwyczaj skromne wynagrodzenie nauczycielstwa sprawi這, 瞠 najzdolniejsze si造 z nauczycielstwa uciek造. Tote prace w szkolnictwie pe軟i造 przewa積ie m這de kobiety. Wykwalifikowanych si w og鏊e nic by這, a m這de nauczycielstwo uzupe軟ia這 swe braki na dokszta販aj鉍ych kursach wakacyjnych. W 1923 r. po przejciu do samorz鉅u komunalnego kierownika szko造 Henryka Rynkowskiego, inspektor szkolny mianowa na jego miejsce Nikodema Kowalskiego. Uci嘀liwe warunki szkolne w G這wnie wskutek rozrzuconych w r騜nych punktach miasta klas, niskie wynagrodzenie, wymaga造 od kierownictwa wyj靖kowej ofiarnej pracy. Po kr鏒kim czasie Nikodem Kowalski ust雷i.

Kierownictwo szko造 przej像 J霩ef Rogalski, dowiadczony nauczyciel i dobry administrator. Oddzieli w pierwszych czterech klasach dzieci 篡dowskie od polskich, gdy ma豉 znajomo j瞛yka polskiego u 砰d闚 wymaga豉 innych metod nauczania. Dopiero w klasie pi靖ej nauka odbywa豉 si wsp鏊nie. Personel nauczycielski sk豉da si z 12 os鏏 narodowoci polskiej i 4 篡dowskiej. W roku 1925 szko豉 urz鉅zi豉 pierwsz wystaw prac uczniowskich. Harcerstwo przy szkole prowadzi Stefan Dryll. W 1928 r. liczba dzieci w szkole dosz豉 do liczby 1200, donaj皻o jeszcze dwa budynki prywatne. W tym te roku za這穎no fundamenty pod budow nowego w豉snego budynku szkolnego. Biblioteka szkolna sk豉da豉 si z przesz這 1000 tom闚. W 1930 r. szko豉 przenios豉 si do w豉snego budynku. Lekcje odbywa造 si na dwie zmiany, ale klasy by造 obszerne, centralnie ogrzewane. Przy szkole urz鉅zono plac do zabaw i boisko sportowe. W 1930 r. kierownik szko造 J霩ef Rogalski przeszed na emerytur i kierownictwo po nim obj像 Bogdan Kowalski, kt鏎y by kierownikiem do 1944 roku. Dnia 14 stycznia 1944 r. zosta aresztowany przez Niemc闚 i stracony w Warszawie w grupie pi璚iu nauczycieli szk馧 g這wie雟kich. Tu przed wybuchem II wojny wiatowej w szkole im. J霩efa Pi連udskicgo czynne by造 23 klasy do kt鏎ych ucz瘰zcza這 ponad 1300 dzieci. Personel nauczycielski sk豉da si z 14 nauczycieli polskich i 4 篡dowskich.

Po przy章czeniu fabryk Norblina do G這wna znalaz豉 si w obr瑿ie miasta druga szko豉 powszechna, powsta豉 w 1905 r., za這穎na przez Polsk Macierz Szkoln. Szko豉 mieci豉 si w budynku fabrycznym jako szko豉 prywatna. W 1916 r. podczas wojny urz鉅 gminy Dmosin przej像 szko喚, a w 1919 r. przekszta販ono j na szko喚 rozwojow 7 klasow.

W 1927 r. kierownikiem szko造 zosta Edward Skarbek. W tym czasie do szko造 ucz瘰zcza這 200 dzieci. W 1934 r. gromada Osiny opodatkowa豉 si na budow nowego budynku, ale po przy章czeniu Osin do G這wna miasto przy pomocy Spo貫cznego Funduszu Budowy Szk馧 wybudowa這 na parcelach Jansza now szko喚 siedmioklasow. Do tego budynku przeniesiono szko喚 w 1937 r. jako szko喚 nr 2. W豉ciwy rozw鎩 szko造 tej nast雷i po obj璚iu kierownictwa przez Aleksandra Orczykowskicgo. Nowy kierownik podni鏀 poziom nauczania, zaprowadzi kronik szko造, zorganizowa przy szkole bibliotek, kt鏎a w 1937 r. liczy豉 ju 1128 tom闚. Przed wybuchem II wojny wiatowej do szko造 nr 2 ucz瘰zcza這 720 dzieci, personel nauczycielski liczy 12 os鏏.

Na podstawie fragment闚 drukowanych w latach 1994-2002 w miesi璚zniku Echo G這wna