Henryk Rynkowski

DZIEJE G這wna

Od Autora. Dzieje Przedhistoryczne

Za這瞠nie miasta i jego rozw鎩 (I)

Za這瞠nie miasta i jego rozw鎩 (II)

Upadek miasta (I)

Upadek miasta (II)

Okres pierwszej wojny wiatowej w G這wnie

Rozw鎩 szkolnictwa w G這wnie podczas I wojny wiatowej

Koniec wojny w G這wnie (Rok 1918)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (I)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (II)

Owiata w G這wnie w latach 1918-1939

Opieka lekarska okresu mi璠zywojennego

G這wno w czasie II wojny wiatowej

Koniec wojny w G這wnie (Rok 1945)

G這wno w wolnej Polsce, 篡wio這wy rozw鎩 miasta (II)

Ustabilizowanie si pieni鉅za dodatnio wp造n窸o na 篡cie gospodarcze i przemys w G這wnie. Fabryka Norblina zatrudnia豉 ju ponad tysi鉍 pracownik闚, ich zarobki by造 niez貫. Zacz像 si ruch budowlany jednorodzinnych domk闚 robotniczych. Powsta這 osiedle robotnicze w pobli簑 fabryki. Natomiast nie wykupion przez miasto Cichorajk Michalski rozparcelowa na drobne place, wykupywane przez robotnik闚. Z najpi瘯niejszej krajobrazowe dzielnicy podmiejskiej powsta豉 najbrzydsza dzielnica miejska, zabudowana byle jak skleconymi domkami, uliczki w零kie nieprzelotowe. Miasto nie mia這 wp造wu na zaplanowanie zabudowy, gdy Cichorajka nale瘸豉 administracyjnie do gminy Bratoszewice i zezwolenie na budow wydawa w鎩t. Podobna sytuacja przedstawia豉 si z zabudow na terenie przy fabryce Norblina. Tam zezwolenia na budow wydawa w鎩t gminy Dmosin. Na budow domk闚 robotniczych dodatnio wp造wa造 dobre zarobki, 豉two znalezienia pracy i przyst瘼no zakupienia materia堯w budowlanych. Dwie cegielnie, Wolperta na Kamieniu i Rzewuskiego na Bor闚ce pracowa造 pe軟 wydajnoci. Kilka sk豉d闚 drewna, dwa tartaki dostarcza造 drzewo dobrej jakoci i po蕨danych wymiar闚. Wobec konkurencyjnych firm mo積a by這 nabywa drzewo i ceg喚 nawet na kredyt. Korzystano r闚nie z po篡czek w Banku Sp馧dzielczym. Z kupnem wapna, cementu i innych artyku堯w budowlanych nie by這 瘸dnego problemu, ka盥y m鏬 kupi w dowolnych ilociach nawet z dostawana plac budowy. Rzemios這 budowlane rozwija這 si, przyby這 murarzy, cieli i stolarzy.

Organizuj鉍e si szkolnictwo od czasu odzyskania niepodleg這ci odczuwa這 brak lokali. Izby szkolne wynajmowano w domach prywatnych, rozrzucone by造 po ca造m miecie. Potrzeb t rozumia bardzo dobrze burmistrz, poprzednio kierownik szko造. Zarz鉅 Miejski postanowi przyst雷i do budowy nowej szko造. Rada Miejska, powzi預szy uchwa喚 budowy siedmioklasowej szko造, rozwa瘸豉 obranie miejsca pod szko喚. W ciasno zabudowanym starym miecie odpowiedniego placu nie by這. Burmistrz otrzyma przyrzeczenie od w豉cicielki Zabrzeni p. Komorowskiej, 瞠 pod budow szko造 ofiaruje ona wi瘯szy teren, aby by這 miejsce i na domy dla nauczycieli jak r闚nie na boisko sportowe. Plac taki m鏬 by poza miastem. Na to patriotyzm lokalny mieszczan nie chcia si zgodzi, jakby to wygl鉅a這, 瞠by miejska szko豉 ulokowana by豉 poza miastem. Po targach zgodzono si na plac przy ul. Bielawskiej tu za mostem na Brzuni. Badania terenu wykaza造 w tym miejscu pok豉dy torfu przesi隕ni皻e wod obok przep造waj鉍ej rzeki. Wobec takich trudnoci ostatecznie zgodzono si na plac wy瞠j za parkiem dworskim.

Kosztorys budowy przekracza roczny bud瞠t miasta. Rz鉅 przyszed z pomoc i udzieli bezzwrotnego kredytu, a Rada Miejska w dow鏚 wdzi璚znoci nada豉 szkole imi Marsza趾a J霩efa Pi連udskiego.

W roku 1928 przypada豉 10 rocznica odzyskania niepodleg這ci Polski. Dla G這wna by to pierwszy rok nowego 500-lecia miasta, poniewa w 1427 r. otrzyma這 prawa miejskie. wi皻o narodowe 11 listopada obchodzono uroczycie: przyj像 si zwyczaj urz鉅zania pochodu przez miasto z udzia貫m szk馧 i instytucji ze sztandarami, stra篡 po瘸rnej i orkiestry, wyg豉szano przem闚ienia patriotyczne. Rada Miejska powzi窸a uchwa喚, aby szczeg鏊nie uczci podw鎩n uroczysto i na miejscu dawnego ratusza posadzi w rynku drzewo wolnoci. Usuni皻o gruzy po spalonym ratuszu, u這穎no nowe chodniki w miecie i dnia 11 listopada 1928 r. odby豉 si uroczysto posadzenia drzewa wolnoci.

Powiedzia豚y kto - tyle ha豉su dla jednego drzewka. Nale篡 jednak uprzytomni sobie, 瞠 up造n窸o dopiero 10 lat i ka盥y mia jeszcze 篡wo w pami璚i niewol, przeladowania carskie, germanizacj pozna雟kiego. Wszak za piosenk patriotyczn grozi這 zes豉nie na Syberi. Teraz orkiestra publicznie gra豉 hymn narodowy polski. Na sztandarach powiewa orze bia造. Przypomnijmy tre przem闚ie na uroczystoci: - Niech to drzewo, kt鏎e dzi sadzimy b璠zie symbolem narodu polskiego. Pie to nar鏚, jego konary to r騜ne warstwy tego narodu - ch這pi, robotnicy, inteligencja. Jak konary czerpi si造 篡wotne z ziemi, tak nam wszystkim daje 篡cie matka nasza, ziemia polska, kt鏎 jest nam ojczyzna najdro窺za, za kt鏎 篡cie oddawali i odda gotowi synowie tej ziemi.

Lata 1927-1935 by造 dla g這wie雟kiej sp馧dzielni "Nadzieja" bardzo pomylne. Za kierownictwa J霩efa Sujki powsta這 wiele nowych sklep闚 spo篡wczych, masarskich i innych bran. W璠liny sp馧dzielcze zakasowa造 dobroci najlepszych rzenik闚 prywatnych. Sp馧dzielnia pozyskiwa豉 coraz to wi璚ej cz這nk闚.

W豉ciciel Bor闚ki Lema雟ki rozparcelowa lasek podmiejski. Zarz鉅 Miasta G這wna czuwa, aby nie powt鏎zy這 si to, co si sta這 przy parcelacji Cichorajki. Dzia趾i na Bor闚ce zaplanowano du瞠 i zabudowania o charakterze letniskowym - nie niszczy造 lasu.

Chocia Bor闚ka nie nale瘸豉 jeszcze do miasta, ale zastrze瞠nia Zarz鉅u Miejskiego poczynione w starostwie odnios造 po蕨dany skutek. Bor闚ka utrzyma豉 wygl鉅 dzielnicy letniskowej. Nie na wiele to si przyda這 w przysz這ci. Obecnie Bor闚ka jest podzielona na drobne dzia趾i, cile zabudowana, las prawie zupe軟ie wyci皻y, nawet pobudowano kilka zak豉d闚 przemys這wych.

W okresie mi璠zywojennym by豉 tu dzielnica letniskowa, z przewa瘸j鉍 zabudow pensjonat闚 wczasowych.

Nap造w letnik闚 wzmaga handel. Targi wprowadzono dwa razy w tygodniu. Korzystali nie tylko mieszka鎍y G這wna, ale r闚nie ludno okolicznych wiosek. Popyt na artyku造 篡wnociowe i nabia pobudza do intensywnej produkcji rolnej i podnosi poziom okolicznych gospodarstw wiejskich.

O篡wienie gospodarcze, powi瘯szenie si obrot闚 handlowych na targach i jarmarkach przy wzmo穎nym budownictwie wp造n窸y dodatnio na rozw鎩 rzemios豉. Upione dotychczas cechy rzemielnicze od篡造. Pr鏂z istniej鉍ych od redniowiecza powsta造 nowe cechy stolarzy, tak zwany cech kunsztu drzewnego, cech m造narzy, rzenik闚, piekarzy. Prowadzone przez mistrz闚 zebrania mia造 przede wszystkim na celu podnoszenie jakoci produkcji rzemielniczej. Rzemios豉 cieszy造 si poparciem rz鉅u. Przewodzi cech szewski, kt鏎y chlubi si posiadaniem ksi璕i i statutu z 1510 r. Na szczeg鏊n wzmiank zas逝guje rodzina tokarzy drzewnych Siwi雟kich, u kt鏎ych rzemios這 przechodzi這 z ojc闚 na syn闚. Ich wyroby tokarskie by造 poszukiwane na targach i jarmarkach.

Na podstawie fragment闚 drukowanych w latach 1994-2002 w miesi璚zniku Echo G這wna